Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

17.07.2016 10:36
Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Ülkemizde askerî müdahaleler, tarih boyunca kimi zaman ordunun kurumsal olarak, kimi zaman ise bazı yüksek rütbeli subayların kendi başlarına inisiyatif alarak sivil yönetime el koyma girişimleri olarak vuku buldu. Bunlardan bazıları başarıya ulaşmış, bazıları ise yalnızca hükümete yapılan bir uyarı olmakla kaldı. İşte son günlerde içinde bulunduğumuz ortamı anlamak için mutlaka bilmemiz gereken, Türkiye'de gerçekleşmiş askeri müdahaleler ve müdahale girişimleri...

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

1. 1913 Bab-ı Ali Baskını: Olayın yaşandığı tarihlerde Balkan Savaşları'nda alınan hezimetler bütün halkın ve muhaliflerin sinirlerini germişti. Bulgarlar neredeyse Edirne'yi alacak duruma kadar gelmişlerdi. Halk bu durum karşısında Sadrazam Kamil Paşa Hükümeti'ni sorumlu tutmaktaydı. Netice itibarıyla savaştan alınan kötü neticeler sebebiyle, İttihat Ve Terakki önderliğinde ihtilal hazırlıkları başlamıştı. 23 Ocak 1913 günü o zamanlar binbaşı olan Enver Bey önderliğinde Bab-ı Ali'ye girildi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Dönemin Harbiye Nâzırı Nâzım Paşa silahla vurularak öldürüldü. Sadrazam Kamil Paşa'ya ise zorla istifa mektubu imzalatıldı. Mektup, padişah V. Mehmed tarafından kabul edildi. Yeni Sadrazam ise, 31 Mart Vakası sırasında da büyük başarılar gösteren Mahmut Şevket Paşa oldu. Bu olay Modern Türkiye Tarihi'nin ilk ihtilali olarak değerlendirilmektedir.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

2. 27 Mayıs 1960 İhtilali: 1946 yılında çok partili hayata geçen Türkiye, 1950'de yüksek bir oyla iktidara gelen Demokrat Parti yönetimindeydi. İlk yıllarda pek bir sorun çıkmasa da Demokrat Parti iktidarının ikinci döneminden sonra, başta üniversite öğrencileri olmak üzere halkın birçok kesimi uygulanan politikalara karşı çıkmaya başlamıştı. Temelde insanların hoşuna gitmeyen şey, uygulanan baskı ve sansür politikalarının yanında, Atatürk ilke ve inkılaplarından uzaklaşılması idi. Nitekim askeri müdahale, 27 Mayıs 1960 gecesi patlak verdi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Müdahale, 37 subay tarafından planlanmıştı. Bu olay sonraları Genç Subaylar İhtilali olarak da anılacaktı. Orgeneral Cemal Gürsel hareketin başına geçti. Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes tutuklandılar. 1961 yılında yeni anayasa kabul edildi, Yassıada'da yargılanan Adnan Menderes ve birçok siyasi idama mahkum edildi. Celal Bayar yaşı sebebiyle müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Türkiye Cumhuriyeti, senato gibi yeni siyasi kavramlarla tanıştı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

3. 22 Şubat Ayaklanması Olay, Harp Okulu Komutanı Kurmay Albay Talat Aydemir'in, o yıl Harp Okulu'nu bitirme döneminde bulunan 600 kadar asteğmeni toplayarak son günlerde yaşanan olayları anlatmasıyla başlamıştır. Çünkü 20 Şubat günü Hükümet ve Genelkurmay, belirli birlik kumandanları için süratle atama ve gözaltına alma işlemleri başlatmıştır. Bunun üzerine harp okulu öğrencileri, komutanlarını teslim etmeme kararı alırlar ve 22 Şubat 1962 tarihinde Talat Aydemir ve arkadaşları, ordu içindeki 27 Mayısçıların tasfiyesi için, 20 Şubat günü atama ve gözaltına almalara karşı bir direniş başlatır. Ancak netice olarak Talat Aydemir'in atamaların durdurulması yönündeki ısrarını İsmet İnönü kabul etmez ve Aydemir gözaltına alınır, öğrenciler ise memleketlerine gönderilir.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Şubat'taki darbe girişimi böylelikle engellenmiş oldu. Ama Talat Aydemir tümüyle pes etmemişti. 20 Mayıs 1963'te tekrar düğmeye bastı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Fakat yine başarılı olamadı. Binden fazla kişi yargılandı. Dava sonunda bütün Harbiyeliler okuldan atıldı. Binbaşı Fethi Gürcan ve Albay Talat Aydemir inandıkları darbeyi mahkemede de ısrarla savunmayı sürdürdüler. Mahkemeden ikisi için de idam kararı çıktı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

4. 12 Mart 1971 Muhtırası: 1969 seçimlerinden sonra Süleyman Demirel yönetimindeki Adalet Partisi iktidara gelmişti. Cumhuriyet Halk Partisi ise ana muhalefet konumundaydı. Fakat 1968 yılından beri süre gelen anarşi ve terör olayları ülkeyi günden güne yıpratmaktaydı. Sık sık yaşanan öğrenci hareketlerine karşı, polis ile üniversite öğrencileri arasında çatışmalar vuku buluyordu. Bu güvenlik zafiyetlerinin yaşandığı düzensiz ortam, ordunun müdahalesini hazırlayan temel etkendi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Sonuç olarak 12 Mart 1971 tarihinde Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri Komutanı Faruk Gürler, Deniz Kuvvetleri Komutanı Celal Eyiceoğlu ve Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur tarafından Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'a bir muhtıra verildi. Mektupta hükümetin istifası isteniyordu. Bunun üzerine Başbakan Süleyman Demirel istifasını sundu. Yeni kurulacak partiler üstü hükümet için CHP Kocaeli Milletvekili Nihat Erim, Başbakan seçildi. 26 Mart günü CHP'ye istifasını sunarak bağımsız bir başbakan sıfatıyla partiler üstü kabineyi kurdu.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

5. 1980 Askeri Müdahalesi: 1971 muhtırası tam olarak amacına ulaşamamıştı. Ülkedeki terör, anarşi ve milli güvenliği tehdit eden unsurların önüne geçilememişti. 1972 yılında başta Deniz Gezmiş gibi birtakım devrimcilerin idamı üzerine olaylar daha da alevlenmiş, silahlı çatışmalar artmıştı. Artık ülkede neredeyse her gün bir bomba patlıyor, bir kahve taranıyordu. Sağ ve sol görüşlü gençler üniversitelerde birbirlerine saldırıyordu.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

1979 yılına gelindiğinde darbenin ayak sesleri kendini göstermeye başlamıştı. 19 Temmuz 1980 tarihinde Nihat Erim'in suikasta uğraması da olayların patlak verdiği bir dönüm noktasıydı. Sonuç itibarıyla 12 Eylül 1980 gecesinde, düzenli bir biçimde Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından devlet yönetimine el koyuldu. İhtilal bildirgesi sabaha karşı Genelkurmay Başkanı Kenan Evren tarafından televizyonlardan bizzat duyuruldu. 1961 anayasası uygulamadan kaldırıldı ve bütün siyasi partiler kapatıldı. 1982 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarihini değiştirecek yeni bir anayasa tasarlandı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

6. 28 Şubat Süreci: Necmettin Erbakan'ın başbakan, Tansu Çiller'in ise dışişleri bakanı olduğu 28 Şubat 1997 tarihinde toplanan Milli Güvenlik Kurulu'nun irticaya karşı başlattığı ordu ve bürokrasi merkezli bu süreç, post-modern darbe olarak da adlandırılmıştır. Bu dönem başlıca "gericilikle" mücadeleye sahne olmuş, başörtüsü yasaklanmış, pek çok öğrenci ve kamu personeli başörtülü oldukları gerekçesiyle devlet kurumlarından uzaklaştırılmıştır. "İrticayla mücadele eylem planı" ile anılan bu süreçte verilen kararların ve yaptırımların uygulanıp uygulanmadığı denetlemek için Çevik Bir öncülüğünde Batı Çalışma Grubu kurulmuş, 28 Şubat sürecinin yargılamaları için daha sonra Ergenekon davaları süreci başlamıştır.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

7. 27 Nisan e-muhtırası: 27 Nisan 2007 tarihinde, saat 23:20'de Genelkurmay Başkanlığı tarafından yapılan basın açıklaması ile Türkiye Cumhuriyeti devletinin, başta laiklik olmak üzere, temel değerlerinin aşındırılmakta olduğu belirtilmiştir. Kamuoyunda hakim olan görüş, basın açıklamasının bir muhtıra mahiyetinde olduğu yönündedir ve internet aracılığıyla yapıldığı için açıklamaya "e-muhtıra" adı verilmiştir.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

8. 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi: Dün akşam yaşanılan bu olay, saat 22.00 sularında İstanbul'daki boğaz köprülerinin askerler tarafından kapatılmasıyla patlak verdi. Başkent Ankara'da F16 uçakların alçak uçuşları ve helikopter seslerinin duyulmasıyla gerilim arttı. İstanbul ve Ankara başta olmak üzere birçok şehirde tanklar sokaklara indi. Başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, Başbakan Binalı Yıldırım, Eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve mevcut Bakanlar, canlı yayınlara telefonla bağlanarak halkı sokağa çıkmaya davet etti.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Halk bu çağrıya uyarak meydanlara akın etmeye başladı. Bazı vatandaşlar tankların önünü kesti ve durdurulan tankların üzerine çıktı. Asker, polis ve sivil halk arasında yaşanan bu gerilim, sabah 06.00 sularında Boğaziçi Köprüsü üzerindeki askerlerin silah bırakmasıyla yumuşadı. Ancak gece boyunca pek çok asker ve polis şehit oldu. Yaşananlar ise çoktan Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki acı olaylar arasındaki yerini aldı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

İşte 15 Temmuz akşamı yönetime el koyma girişiminde bulunan darbeci askerler... Safranbolu 125. Jandarma Er Eğitim Alay Komutanı İstihkam Kurmay Albay Sedad Arıcan gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının başlattığı soruşturma kapsamında, 12. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığında görevli Albay Erhan Baltacıoğlu (fotoğrafta) hakkında gözaltı kararı verildi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

FETÖ'nün darbe girişimiyle ilgili Ardahan Garnizon ve 25. Hudut Tugay Komutanı Tuğgeneral Erdem Kargın gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Ege Ordusu Komutanlığında görevli Kurmay Başkanı Tümgeneral Memduh Hakbilen, Albay Oksal Çelik (fotoğrafta) ve Yüzbaşı Emir Birgül gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Albay Oksal Çelik

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Ege Ordusu Komutanlığında görevli Kurmay Başkanı Tümgeneral Memduh Hakbilen

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Ege Ordusu Komutanlığında görevli Yüzbaşı Emir Birgül

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Tümgeneral Memduh Hakbilen

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Şanlıurfa Valisi Güngör Azmi Tuna, Şanlıurfa'daki 20. Zırhlı Tugay Komutanı Tuğgeneral Metin Alpcan'ı yaşanan darbe girişimiyle ilgili gözaltına alındığını bildirdi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

20. Zırhlı Tugay Komutanı Tuğgeneral Metin Alpcan

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

2. Ana Jet Üssü Kurmay Başkanı Albay Ramazan Elmas adliyeye sevk edildi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

2. Ana Jet Üssü Kurmay Başkanı Albay Ramazan Elmas

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Mersin Garnizon ve Akdeniz Bölge Komutanı Tuğamiral Nejat Atilla Demirhan, gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Tuğamiral Nejat Atilla

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Konya Jandarma Bölge Komutanlığı Kurmay Başkanı Kurmay Albay Musatafa Sakaoğlu gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Adana'daki İncirlik Hava Üssü'nde Türk 10. Tanker Üs Komutanı Tuğgeneral Bekir Ercan Van hakkında tutuklama kararı verildi.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Kurmay Yarbay Bülent Eryılmaz

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Yarbay Faik Baran

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Manisa Garnizon Komutanı Tuğgeneral Yavuz Ekrem Arslan (önde) ile Merkez Komutanı Albay Murat Yıldız, darbe girişimine karıştıkları gerekçesiyle emniyet güçlerince gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Manisa Garnizon Komutanı Tuğgeneral Yavuz Ekrem Arslan ile Merkez Komutanı Albay Murat Yıldız (fotoğrafta), darbe girişimine karıştıkları gerekçesiyle emniyet güçlerince gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Çanakkale Boğaz ve Garnizon Komutanı Tuğamiral Serdar Ahmet Gündoğdu da yakalandı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Mardin 70. Mekanize Piyade Tugay Komutanı Tuğgeneral Salih Kırhan gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Bitlis'in Tatvan ilçesinde, Tatvan 10. Komando Tugay Komutanı Tuğgeneral Arif Settar Afşar gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

İzmir'de sürdürülen operasyonda, Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanı Tuğamiral Halil İbrahim Yıldız da gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Skorsky helikopteri kullanan Kara Pilot Albay Murat Dağlı gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Adana'da sürdürülen operasyonda 4 pilot gözaltına alındı

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Balıkesir Garnizon Komutanı Tümgeneral Mehmet Akyürek gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

5. Zırhlı Tugay Komutanı Tuğgeneral Murat Soysal gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Lüleburgaz 65. Mekanize Piyade Tugay Komutanı Tuğgeneral Cemalettin Doğan ve çok sayıda asker gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Eski Hava Kuvvetleri Komutanlığı Orgeneral Akın Öztürk darbe girişimi nedeniyle tutuklandı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Iğdır İl Jandarma Alay Komutanı Albay Mustafa Ulus gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Yalova Hava Meydan Komutanı Kurmay Albay Metin Yıldırım, gözaltına alındı.

Türkiye'de Şimdiye Kadar Yaşanan Darbe ve Darbe Girişimleri

Sivas 5'inci Piyade Er Eğitim Tugay Komutanı Tuğgeneral Fatih Celaleddin Sağır gözaltına alındı.

Yorumlar
Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
Bu içeriği neredepaylaşmak istiyorsunuz?
Şu an buradasınız: Türkiye'nin en kapsamlı haber portalı: Haberler.com
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 31 Mayıs 2020 Pazar 23:32:13