Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

04.09.2015 12:29
Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Osmanlı Coğrafyası'nın manevi mimarlarından Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Hazretleri 1331 yılında Kayseri'de doğmuştur.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Başta Hacı Bayram-ı Veli olmak üzere birçok talebe yetiştiren Somuncu Baba Hazretleri 1412 yılında Malatya'nın Darende ilçesinde vefat etmiştir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Türbesi Somuncu Baba Külliyesi içerisinde yer almaktadır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

İşte kubbelerin üstadı olarak bilinen fotoğraf sanatçısı Cemil Şahin'in gözünden Somuncu Baba Türbesi Kulliyesi ve Es Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı'nın eşşiz fotoğrafları...

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Yıl 1399 / Niğbolu Savaşı'na bir şükür nişânesi olarak yaptırılan Bursa Ulu Cami'nin inşaatı tamamlanmış ve açılış günü gelmiştir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Cuma günü yapılan açılış programında Padişah Yıldırım Bâyezid Han, ilk hutbeyi damadı Emir Sultan Hazretlerinin okumasını ricâ eder.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Manevi hallere vâkıf olan Emir Sultan Hazretleri “Sultanım! Bu beldede benden daha âlim kimseler vardır, zamanın büyüğü burada iken bana vaaz etmek düşmez. Bu şeref halkın Somuncu Baba dediği, Şeyh Hâmid'e aittir.” diyerek Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Hazretlerini işaret eder.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Yüksek tevazu sahibi Somuncu Baba, elbette devlete olan saygısından dolayı halkın önünde Sultanı redd etmez. Sırrının fâş olmasının Mahcupluğu ile ayağa kalkan Somuncu Baba, hutbeye çıkar ve Fatiha Suresinin tefsirine başlar.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Öyle ki Fatiha Suresinin işâri tefsirini yapıp 7 farklı şekilde açıklar. Onun büyük bir veli ve âlim, ayrıca hem zâhir, hem de bâtın ilimlerine vakıf olduğu bu vaaz ve hitâbetiyle açıkça ortaya çıkar.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba'nın hutbesi Bursalıları derinden etkilemiştir. O günden sonra herkes Somuncu Baba Hazretlerinden bahsetmektedir. O ise “Şöhret Âfettir” düstûrunca talebelerini de almış Bursa'dan ayrılmıştır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Talebeleri ile birlikte daha önce de yaşadığı Aksaray'a gelir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Talebelerinin meşhurlarından Hacı Bayram-ı Veli'yi irşâd vazifesiyle Ankara'ya görevlendiren Somuncu Baba Hazretleri, oğullarından Yusuf Hakiki Baba'yı da Aksaray'a görevlendirir ve diğer oğlu Halil Taybi ile birlikte Hac vazifesi için Kutsal Topraklara giderler.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Hac dönüşü Somuncu Baba Hazretleri hayatının son günleri için inzivaya çekileceği Malatya'nın gül kokulu beldesi Darende'ye teşrif eder.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Son günlerinde burada Tohma çayının kenarına yapmış olduğu çilehanesi ve kurmuş olduğu dergâhı ile hizmetlerini sürdürür. Nihayet 1412 yılında burada vefat eder.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Cenaze namazını Hacı Bayram-ı Veli hazretleri kıldırır ve Darende'de halvethanesinin bulunduğu yere defnedilir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Zamanla O'nun soyundan gelen evlatları ve talebeleri O'nun miras bıraktığı hizmetlerini devam ettirirler. Somuncu Baba Hazretleri döneminde halvethane olarak kullanılan bu ilim merkezi vefatından sonra sevenlerinin ziyaret edeceği bir Külliye'ye dönüşür.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Külliye'nin hizmetleri ve de ziyaretçilerin ibâdetlerini daha rahat yapabilmeleri için Cami'nin ihtiyaçları Somuncu Baba'nın evlatları önderliğinde yapılır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba Hazretlerinin soyu Darende'de oğlu Halil Taybi Hazretleri ile yaşamaya devam eder. Hz.Peygamber(sav)'in neslinden gelen evlatlarına büyük önem veren Osmanlı Devleti, gönderdiği fermanlarla O'nlara ve hizmetlerine destek olur.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba'nın soyundan gelen Hâtip Hasan Efendi(ks) Cumhuriyetin ilk yıllarında Cami İmam-Hatîbi olarak görev yapar.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

1945 yılında yaşanan Tifo salgınında vefât eden Hatip Hasan Efendi'nin yerine Cami İmam-Hatibi olarak 20.Yüzyıl mutasavvıflarından Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi görevlendirilir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Örnek ve önder bir şahsiyet olan Osman Hulusi Efendi Somuncu Baba Camii'nin imâr ve ihyâsı için çeşitli dernekler kurar ve Camii'nin restorasyon faaliyetlerini yürütür.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Çeşitli derneklerin başkanlığını bir arada yürüten Hulusi Efendi, hizmetlerin tek bir çatı altında toplanması gayesiyle Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı'nı kurar.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

1986 yılında kurulan Vakıf başta Somuncu Baba Camii olmak üzere Darende genelinde bulunan çeşitli Camilerin bakım ve onarımının yanısıra eğitim ve sosyal alanlarda da faaliyet göstermeye başlar.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Osman Hulusi Efendi 1990 yılında vefat eder ve Somuncu Baba Camii'ne defnedilir. O'nun vefatından sonra Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı Genel Başkanlığına oğlu ve halefi Hamid Hamidettin Ateş Efendi geçer.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

1990 yılından itibaren Hulusi Efendi Vakfı önderliğinde Somuncu Baba Camii'nde imar ve ihya faaliyetleri yeniden başlar. Öncelikle Cami'yi yukarıdan tehdit eden kaya parçası alınır. Ardından aslına uygun olarak Cami yeniden restore edilir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Hazire bölümü, balıklı kuyular ve türbe kısmında yapılan yeniliklerle manevi havasının yanısıra mimari görünümü ile de dikkatleri çekmeye başlar.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Türbe bölümüne yapılan restorasyonun ardından ziyaretçilere daha iyi hizmet verebilmek için zaman içerisinde ek camii, yeni camii, müze ve kütüphane birimleri ile bu nadîde mekan bir Külliye'ye dönüşür.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba Hazretlerinden 6 asır sonra bu güzel mekanın Külliye'ye dönüştüğü gün açılışı bir Cuma günü yapılır ve ilk açılış hutbesi Somuncu Baba Hazretlerinin 25.Kuşaktan torunu Es-Seyyid Hamid Hamidettin Efendi tarafından okunur.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Hamid Hamidettin Efendi tıpkı ecdâdı gibi Fatih Suresi ile açar câmiyi. Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Külliyesi olarak günümüzde ziyaretçilerine hizmet veren Külliye yerli ve yabancı binlerce misafir tarafından ziyaret edilmekte, manevi havası ve dikkat çeken mimari özellikleri ile ziyaretçilerini etkilemektedir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba Külliyesi Teknik Özellikleri / Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Hazretlerinin türbesinin bulunduğu bölümdeki Cami 4. Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid Han dönemi eseri olup kare planlı özelliktedir. Yapı, trompların teşkil ettiği yedigen bir kasnak ile kubbeyi taşır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Birer tane doğu ile batıya, iki de kıbleye açılan tavan pencerelerine ek olarak kubbe kasnağından yedi yüzeyde, şevli pencereler bulunmaktadır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

7 RAKAMININ SIRRI / Kubbe üzeri yedigen piramit çatı ile örtülüdür. 7 rakamının sırrı; Fatiha Suresi'nin 7 ayetten oluşması, Somuncu Baba'nın Bursa Ulu Camii'nde okuduğu hutbede Fatiha Suresi'ni işâri/manevi olarak 7 farklı şekilde açıklaması, aynı zamanda göğün ve yerin 7 kat olması, haftanın 7 güne bölünmesi, dünyanın 7 günde yaratılması bu temele dayanır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba ve oğlu Halil Taybi Hz'nin kabirleri bu kubbenin altındadır. Müteakip asırlarda doğu ve kıble tarafa ilave edilen kemerli sahnlar, ahşap düz örtü ile son cemaat mahalli ise kıbleye meyyal çatı ile kapatılmıştır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Türbe arkasında çıkan memba kaya suyunun, cami içerisinde bulunan kayadan oyma kanalla kapı girişinin sağında doğal şadırvan lüleleri ile aktarılan mekân estetik açıdan dikkat çekicidir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Minberdeki Lihye-i Saâdet, Mehmet İzzet Paşa tarafından İstanbul'dan Darende'ye hediye edilen iki Sakal-ı Şerif'ten birisidir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Somuncu Baba Camii'nde tarih boyunca özenle saklanan ve nesilden nesile aktarılan bu kutsal emanet dinî bayramlar ve mübarek gecelerde ziyarete açılmakta ve bu manevî atmosferden tüm ziyaretçiler istifade etmektedirler.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

İç mekânda bulunan Cehar-i Yâri Güzîn levhaları, yekpare hazırlanmış mihrabiye ayeti, Osmanlı tarzındaki kandil ve avizeler ortamın güzelliğini derinleştiren estetik unsurlardır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Osmanlı döneminde padişahlar tarafından gönderilen tarihi fermanlar ve Somuncu Baba Hazretlerine ait silsile tarihi bilgiler ışığında Somuncu Baba Hazretlerinin hayatını yansıtmaktadır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Artan ziyaretçi sayısına bağlı olarak Türbe kısmına ek olarak yapılan Ek Cami bölümü 2002 yılında hizmete girmiştir. 13x13 kare planlı, tarihî ve manevî dokuya uygun olarak inşa edilen ilave caminin cemaat giriş yeri ayrı olarak düzenlenmiştir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

İlave camide çatı işçiliğine ayrı önem verilmiş ve bunun için Güney Afrika'dan getirilen sapella ağacı kullanılmıştır. Tefrişat da, tarihî dokuya uygun olarak düzenlenmiştir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Birincisinden ayrı olarak yapılan Yeni Cami'nin inşaatı ise 2009-2013 yılları arasında tamamlanmıştır. Tarihî ve manevî dokuya, sanat ve estetik anlayışa uygun olarak yapılan Yeni Cami 625 metrekaredir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Selçuklu-Osmanlı mimarî özelliğini gösteren Yeni Cami ve taç kapıda Mardin taşı kullanılmıştır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Bu ise Osmanlı-Selçuklu motif ve kültürel özelliğini yansıtmaktadır. Avlu taban kaplamasında Bursa Kemal Paşa Beyazı kullanılmıştır ki, bu da Kâbe-i Şerif'in açık alanını hatırlatmaktadır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Yine Selçuklu-Osmanlı mimarî tarzı olarak pencerelerin küçük olması içeriye loş bir ışık huzmesinin girmesini sağlamış böylece yapılan ibadette ayrı bir feyz ve huzur ortamı oluşturulmuştur.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Selçuklu ve Beylikler Dönemi figür/üslup özelliği taşıyan mihrap, minber ve kürsünün çok güzel el işleme figürleri ve ahşap sanat anlayışı ile tek yapıda çözülmesi Yeni Cami'ye ayrı bir güzellik katmıştır. Aydınlatma ve ses sistemleri ise günümüz modern anlayışıyla yapılarak Selçuklu-Osmanlı tarzı ile birleştirilmiş güzel bir ahenk/üslup oluşmuştur.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

İslâmî geleneğe uygun olarak abdesthanelerin Hamidiye Çarşısı'nda yapılması ise bizlere düşünce inceliği ve nezaketinin zirvede olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda Külliye'ye ve Huzura abdestsiz gidilmemesinin inceliğini ifade etmektedir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Yeni Cami'nin iç ve dış yapısındaki sadelik ise kültür tarihimizin izlerini yansıtırken tarihimizin güzelliklerini günümüz anlayışıyla bizlere göstermektedir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Yeni Cami'nin tavanı ahşap işçiliği ile muhteşem bir tarzda yapılmıştır. Yeni Cami'nin tavanı Selçuklu-Osmanlı kültür sanatının temel figürlerinden biri olan her köşesinde İslâmî açıdan bir mana barındıran üst üste gelecek şekilde ve tavan merkezinden dışa doğru büyüyen 8 köşeli 5 adet yıldızdan oluşmaktadır.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Toplam 40 yıldız köşesi bulunmaktadır. 40 rakamı manen kırkları ve kırk büyükleri ifade etmektedir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Hz. Muhammed (s.a.v.)'in 40 yaşında peygamber olduğu, malın 40'ta birinin zekât olarak verildiği, Hz. Yunus (a.s.)'ın balığın karnında 40 gün kaldığı bilinmektedir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Ayrıca 8 rakamı Cennetin sekiz kapısı, 5 rakamı İslâm'ın 5 şartı gibi manevî değerleri ifade etmektedir.

Osmanlı Coğrafyasının Manevi Mimarı: Somuncu Baba

Yeni Cami; mihrabı, minberi, mahfili, halıları, avlusu, şadırvanı, taç kapısıyla ana bina ile bir bütünlük gösterirken çatı yüksekliği olarak Yeni Cami yüksek, Orta Cami biraz daha yüksek, ana kısım/türbenin bulunduğu bölüm ise en yüksektir ki bu maneviyattaki saygıyı ve değeri bizlere ifade etmektedir.

Yorumlar
Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
Bu içeriği neredepaylaşmak istiyorsunuz?
Şu an buradasınız: Türkiye'nin en kapsamlı haber portalı: Haberler.com
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 27 Mayıs 2020 Çarşamba 10:12:29