İran Şahının İbret Verici Haremi

16.04.2015 12:18
İran Şahının İbret Verici Haremi

1870 yılında Tahran'da kendi stüdyosunu açan Rus fotoğrafçı Anton Sevryuqin İran Şahı'nın saray fotoğrafçısı gibi ilginç anları ölümsüzleştirmiş.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Harem demek için bin şahit isteyen Kawahiva kabilesindeki bu fotoğraflara çok şaşıracaksınız.

İran Şahının İbret Verici Haremi

İşte İran Şahı Nasreddin Qaçar'ın fotoğraflarla ibret verici haremi...

İran Şahının İbret Verici Haremi

Osmanlı Haremi'nin arkasındaki sır perdesi açılıyor. Padişahın özel alanı olarak kabul edilen 'Harem' bir okul muydu yoksa bir bakireler evi mi? Hareme kimler girip çıkabilirdi? Cariyeler nasıl seçilirdi? İşte çok tartışılan bu soruların cevapları...

İran Şahının İbret Verici Haremi

II. Murat'a kadar Osmanlı padişahları ya kendi çevrelerindeki kızlarla ya da savaştıkları kralların kızlarıyla evlendiler. Harem ve enderun mektebi İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından kuruldu.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Böylece erkekler Enderun'da kızlarsa haremde eğitilmeye başlandı. Yani harem tıpkı enderun gibi bir eğitim kurumuydu.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Haremin Türk geleneklerinde yer almamasına rağmen Fatih tarafından kurulmasının başlıca nedeni, güvenlik ve devlet sırlarının açığa çıkmasını engellemekti.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Özellikle yabancı kralların kızları her ne kadar Müslüman olup Osmanlı kültürünü benimseseler de kendi soylarını unutamayanlar da çıkıyordu.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bu nedenle de kendi ülkelerine çoğu zaman açık ve gizli mektuplar gönderiyor, devlet güvenliğini tehlikeye düşürüyorlardı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bu nedenle de harem kuruldu ve burada yetiştirilen kızlardan en zeki ve güzel olanı daha sonra padişahın karısı olmaya hak kazanırdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Haremin başında padişah vardı. Ancak padişahın haremle ilgili haklarını “Harem Ağası” denilen genellikle Mısır'da yetiştirilmiş, sonra da iğdiş edilmiş bir Arap kullanırdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Haremin iç işlerinin idaresi Haznedar Usta'nın emrinde çalışan kalfalara aitti. Bu kalfalar Harem ile padişah arasında da elçilik yaparlardı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bunlar cariyelerin en yeteneklileri arasından seçilir, edebiyat ve müzik ve hat sanatında iyi derecede eğitim alırlardı. Kalfalar ayrıca çok iyi saz çalarlardı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Harem'deki bütün kalfalardan her şeyden önce padişaha karşı sadakat beklenirdi. Ancak buna rağmen Harem'de yaşanan bir ihanet tarih kayıtlarına geçti.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi olayında harem kalfalarından Arz Niyaz Kalfa, Hüseyin Avni Paşa'nın casusu olarak çalıştı ve padişahla ilgili gizli bilgileri dışarı sızdırdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bunun sonucunda Arz Niyaz Kalfa idam edilmek yerine Harem'den kovuldu.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Cariyelerden biri, herhangi bir nedenle saraydan ayrılmak istediği zaman padişaha bir dilekçe yazıp dörde katlar ve bu dilekçede ayrılma sebebini anlatırdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Cariye daha sonra bu dilekçeyi padişahın görebileceği bir yere koyardı. Padişah bu isteği gözden geçirir ve cariyeye haremden ayrılma iznini verirdi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Osmanlı'da padişahların evlilikleri hep Harem içinden olurdu. Bu kuralın dışına çıkan tek deneme Genç Osman tarafından yapıldı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Genç Osman Sadrazam'ın kızıyla evlenerek haremi dağıtmaya kalkıştı. Bu olaydan sonra Genç Osman Yeniçerilerin ayaklanmasıyla karşılaştı. Yeniçeriler padişahı Yedikule Zindanları'na kadar sürükleyerek vahşice katletti.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bu ölüm, dünya tarihinde bir padişaha karşı yapılmış en onur kırıcı öldürmelerden biri olarak kabul edilir.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Batılı yazarların haremle ilgili yazdıkları ise erotik romanlar gibidir. Haremdeki cariyeler Hareme eğitilmek ve sonra da ya padişahla ya da devlet görevlileri ile evlendirilmek için alınırdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Hareme, Hadımağası dışında hiçbir erkek giremezdi. Yabancılardan ise hiçbir erkek ve kadın hareme alınmazdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bu yüzden hiçbir Batılı yazar aslında haremi hiç görmedi. Batılı yazarların haremle ilgili fantezileri bir hayal ürünüydü.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Cariyelerin padişahın hanımları değildi. Ancak bu cariyelerden en akıllı ve güzel olanı padişahın karısı olmaya hak kazanırdı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Batılı ressamların harem hayatını tasvir eden bir çok resmi hayal ürünüdür.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Bunlar arasında özellikle Padişahın cariyelere süt banyosu yaptırdığını ve çırılçıplak cariyeler arasında poz verdiğini gösteren resimler ünlüdür.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Padişah, ailesiyle beraber haremde eğlenirdi ancak harem kurumunda hiçbir Osmanlı kaynağı padişahın böyle bir uygulamada bulunduğunu yazmıyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Padişahlar dönemin hukuk kuralları gereğince de cariyelerin sadece kol, ayak, yüz ve başlarına bakabilirlerdi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Cariyelerin padişah haremdeyken serbestçe gezebilme yetkisi yoktu. Cariyeler kendi odalarına çekilir ancak padişah isterse padişahın huzuruna çıkabilirlerdi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Padişah ve cariyelerin haremde karşılaşmaması için haremden sorumlu olan yetkililer sıkı kurallar uygularlardı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Padişah da hareme girdiğinde ses çıkaran takunyalar giyerdi ki cariyeler çıkan sesten padişahın haremde olduğunu anlasınlar ve daha dikkatli davransınlar.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Topkapı'da haremin bulunduğu duvarlara Arapça yazılmış olan yazılar uzun süre padişahlar tarafından cariyelere yazılmış şiirler olarak tanıtıldı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Aslında bu yazılar, padişaha mütevazı ve haddini bilir olmasını hatırlatan ayet ve hadislerdir.

İran Şahının İbret Verici Haremi

İşte hareme ait olduğu söylenen o fotoğraflar...

İran Şahının İbret Verici Haremi

Topkapı Sarayı Müzesi'nin, ''Harem Dairesi" sırlarıyla merak uyandırıyor. Haremde ilk dikkati çeken duvardaki cariyelerin yazılarıydı. Haremdeki kızlar, ''ağızlarının sıkı olması, haremdeki hayat ile ilgili hiçbir bilgiyi dışarıya anlatmamalarıyla'' ün kazanmışlardı. Ancak harem duvarlarındaki bazı yazılar, haremdeki çekişmeler ve bazen haksızlığa uğramanın verdiği çaresizliğin yazıya dönüşmüş hali olarak dikkat çekiyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Haremde valide dairelerinin altında bodrum kısmında bir odanın duvarında yer alan yazıda cariyelerden biri bir hırsızlıktan bahsediyor: ''(İki yek kuruşluk ayna kayboldu/Bunda oturanı hırsız tuttu, bu asrın ademleri)

İran Şahının İbret Verici Haremi

Diğeri ise içini şöyle dökmüş: 'Bağrı yanık Dilferib, Allah Garip, Allah Garip Aman Aman' Yazıdan cariyelerden birinin diğer harem sakinleri tarafından bir şey çalmakla suçlandığı, diğerinin haksız yere iftiraya uğradığı anlaşılıyor. Bu yazılardan cariyelerin okuma ve yazma bildikleri de anlaşılıyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

MEŞK ODASI: Haremde ilk kez görüntülenen bir diğer yer ise 3. Selim'in "Meşk Odası"ydı... Islahatları ile bilinen, müzisyen ve şair Sultan 3. Selim, haremde annesi Mihrişah Sultan'a bir has oda inşa ettirdi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Mihrişah Sultan'ın oldukça ince ve kıvrımlı süslemeleri olan duvarlar ve ahşap doğramalara sahip odasında, batılı ressamların yaptığı duvar resimleri de dönemin İstanbul Boğazı'ndan görünümleri yansıtıyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Hemen bu odanın birkaç basamak yukarısında ud ve ney ustası bestekar Sultan 3. Selim'in müzik çalışmalarını yaptığı ''meşk odası'' bulunuyor. Bu salonda da yine görkemli Türk rokoko tarzında mimari işlemeler göze çarpıyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Haremin en büyük salonu Hünkar Sofası, bayramlaşma gibi bütün törenlerin yapıldığı yerdi. Bu törenlerde Harem sakinleri bir araya gelirdi. Salonda bir tarafta padişah, diğer tarafta valide sultan oturur, bayram tebriklerini kabul ederdi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Salonun 5 kapısı farklı kişilerin girmesi içindi. Biri hünkara, biri valide sultana, biri gözdeye ve biri padişaha ilk erkek çocuğu veren hasekiye ayrılan kapılardan diğeri saray sakinlerine aitti.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Salonun hemen üzerinde yer alan balkonda kadınlar müzik icra ederdi. Bu balkona çıkan merdivenler ana salondaki bir aynanın arkasında bulunuyor. Ayna bir kapı gibi aralanarak merdivenlere açılıyor. Gizli kapının kullanılmasının sebebi olarak ise salonun mimari estetiğinin bozulmaması gösteriliyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Osmanlı'da sarayda iç örgütlenme ve burada bulunan üniversite seviyesindeki yüksek okul olan ''Enderun''un karşılığı olan haremde, kadınlar nasıl davranmaları gerektiğini öğrenir, özellikle müzik konusunda eğitim alırlardı.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Cimilli'nin verdiği bilgilere göre, harem sanılanın aksine bir eğitim kurumuydu. Haremde yaşayan kadınlar çok küçük yaşlarda buraya gelirdi. Kırım, Rusya ve Çerkezistan başta olmak üzere buraya gelen kızlar, sarayda eğitim alır, 9 yıl hizmetten sonra ''Itıkname'' denilen özgürlük belgeleri ile güzel bir çeyiz alarak saraydan ayrılabilirlerdi. Bunların içerisinde çok az kişi ''padişahın eşi'' olma sıfatını kazanabiliyordu. Zaten aile yaşantısı gereği bunların büyük bir kısmı padişahı göremiyor, bir kısmı hizmetli olarak çeşitli hizmetlerde çalışıyorlardı. Bunlar saraya ilk geldiklerinde kendilerine farklı isimler veriliyordu.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Kendilerine İslam geleneğinde yaşamanın kuralları öğretiliyor, buna göre kişilikleri ve zarafetlerine göre Şehnaz, Gülnaz, Nazgül ve Şeminur gibi güzel isimler verilirdi. Bunlar arasında dikkat çeken Nakşidil Sultan'ın ismi de ''gönüller süsü'' anlamına geliyor. Padişahın gözdesi olmayanlar ise evlenmek isterlerse saraydaki uygun kişilerle evlendirilirlerdi. Ellerine her ay 9-30 akçe gibi bir maaş verilirdi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

''Çok gizli bir yer'' olan harem için tarihçi Tursun bey, ''Eğer güneş, Farsçada aldığı sıfatıyla erkek olsaydı, onun bile kesinlikle içeri girmesine izin verilmezdi'' demişti. Haremin hamamları da 16. yüzyılda Osmanlı'nın su ve kanalizasyon tahliye sistemi hakkında bilgi veriyor. Daha sonraki yüzyıllarda batılı medeniyetlerin inşa ettiği saraylarda kanalizasyon sistemine dahi rastlanmazken bu hamamlarda duvar diplerinden geçen sıcak su hem ısınmayı hem de suyun tahliye edilmesini sağlamak üzere inşa edildi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Yıllardır kapalı kapılar ardında kalan 300 parça harem eşyası ilk kez sergileniyor.Paha biçilemeyen mücevherlerden yaşam tarzı ve aşkları anlatan mektup ve minyatürlere kadar haremin tüm ihtişam, entrika, aşk dolu sırları gün ışığına çıktı. Geçtiğimiz günlerde Topkapı Sarayı'nda açılan "Padişahın Evi: Topkapı Sarayı Harem-i Hümayunu Sergisi", farklı anlamlar yüklenilen harem hakkında nitelikli bilgiler içeriyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Doğum tebriği SULTAN II. Abdülhamitin kızı Zekiye Sultan dan dünyaya gelen torunu Ulviye Sultan'ın doğumu nedeniyle yazılan bu tebrikname işçiliğiyle göz kamaştırıyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Murassa Yelpaze "Altın, elmas, kaz tüyü ve zebercetten yapılmış olan bu kaz tüyü yelpaze, dönemin ihtişamını gözler önüne seriyor.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Sultan Hatları Hattatlığıyla ünlü Sultan II.Mahmutun şehzadeliği döneminde hocası Kebecizade Mehmed Vasfi iie yaptığı hat çalışmaları sergide görebileceğiniz ilginç detaylardan.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Eğitim Rahlesi Şehzadelerini eğitim rahlesi ya da küresi olarak kullanılan bu rahle, Batı sanatından esinlenerek yapılmış.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Taşlı makas mektup açmak veya kesim için kullanılan makaslar, değerli taşlarla süslüydü.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Şehzade Donu

İran Şahının İbret Verici Haremi

Askı Deve kuşu yumurtası biçimli eflatun ve mavi minelidir. Üç oval madalyon içinde Sultan II. Mahmutun elmaslı tuğrası yer alır.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Rakkaslı Minyatür

İran Şahının İbret Verici Haremi

Osmanlı Gelinliği

İran Şahının İbret Verici Haremi

Doğum İskemlesi

İran Şahının İbret Verici Haremi

Emetullah Gülnuş Sultan'ın portresi.

İran Şahının İbret Verici Haremi

Osmanlı uzmanı Dr. Irvin Cemil Schick.

Yorumlar
Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
Bu içeriği neredepaylaşmak istiyorsunuz?
Şu an buradasınız: Türkiye'nin en kapsamlı haber portalı: Haberler.com
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 05 Temmuz 2020 Pazar 14:32:59