Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

27.05.2019 10:25

Türkiye Cumhuriyeti'nin eski başbakanlarından Adnan Menderes, 1950-1960 yılları arasında görev yaptı. Menderes ve Demokrat Parti iktidarı, 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi ile son buldu. Peki, Yassıada yargılamaları sonrasında idam edilen Adnan Menderes kimdir? İşte Türkiye Cumhuriyeti'nin eski başbakanlarından Adnan Menderes'in hayatı...

1

Çocukluk ve gençlik yılları

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

Tam adı Ali Adnan Ertekin Menderes olan Adnan Menderes, 1899 yılında Aydın'da dünyaya geldi. Aydın'da varlıklı bir çiftçinin oğlu olan Menderes, okul hayatına, İzmir İttihat ve Terakki Mektebi'nde başlayıp, eğitimini İzmir Amerikan Koleji'nde devam ettirdi. 1931 yılında CHP Aydın milletvekili seçildikten sonra ise Ankara Hukuk Fakültesi'ne girerek, 1935 yılında mezun oldu. Yedek subay eğitimi almasına karşı, Birinci Dünya Savaşı'na sıtma hastalığına yakalandığı için katılamayan Menderes, Kurtuluş Savaşı'nda gösterdiği başarılardan ötürü İstiklal Madalyası almaya değer görüldü. İzmir'in ünlü ailelerinden, Evliyazade Fatma Berin Hanım ile 1929 yılında evlendi ve Yüksel, Mutlu, Aydın olmak üzere üç oğlu oldu.

2

Siyasi Kariyeri

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

Adnan Menderes, 1930 yılında kısa süreli de olsa Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın bir kolunu organize etti. Partinin kendini feshetmesinden sonra ise Cumhuriyet Halk Partisi'ne geçti ve 1931 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi'nden Aydın milletvekili olarak seçildi. Menderes, o dönemlerde en sert çıkışını, "Çiftçiyi topraklandırma yasası" görüşülürken yaptı. Bu çıkış sonrasında ise Menderes, parti içi muhalefetten dolayı 1945 yılında CHP'den ihraç edildi.

3

Demokrat Parti Dönemi ve Başkanlığı

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

CHP'den 1945 yılında Celâl Bayar, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan ile birlikte ihraç edilen Menderes, Demokrat Parti'yi kurdu. 1947'de yapılması gereken seçimler CHP tarafından bir yıl öne alındı. 1946 yılında CHP yüzde 85 oy ile seçimi kazandı. Menderes Demokrat Partisi aracılığı ile Kütahya milletvekili olarak tekrar meclise girdi. 'Beyaz Devrim' olarak adlandırılan 1950 seçimlerini DP kazandı. Menderes, 19. Türkiye Hükûmeti'ni kurarak başbakanlık görevine başladı. Bu görevini 1960 yılına kadar sürdürdü. Başbakanlığı döneminde Türkiye ekonomisi ortalama yıllık %7.8 oranında büyüdü ve Türkiye'nin GSMH'si Dünya toplamının binde 6.43'ünden, binde 7.52'sine yükseldi.

4

6 - 7 Eylül Olayları

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

Kıbrıs konusunda Londra'da ikinci tur görüşmeler yapılırken, 6 Eylül 1955 gecesi İstanbul'da bazı gazetelerin Selanik'te Atatürk'ün evine bomba atıldığını yazması üzerine özelikle Rumlara karşı yönelen olaylarda, 73 kilise, 8 ayazma, 1 havra, 2 manastır, 4 bin 340 dükkan, 110 otel ve lokanta, 21 fabrika ve 3 bin 600 ev saldırıya uğradı, 1 papaz olaylar sırasında öldürüldü. Bu olaylar sebebiyle TBMM olağanüstü toplandı. Hükümet adına konuşan Başbakan yardımcısı Fuad Köprülü hükümetin olaylardan haberi olduğunu ancak gün ve saatinin muayyen olmadığını açıkladı. Türkiye siyasi tarihine 6-7 Eylül olayları olarak geçen, azınlıklara karşı gerçekleştirilen olaylarda Menderes'i yıpratan sürecin içinde en önemlilerinden biri olarak gösteriliyor.

5

27 Mayıs 1960 Darbesi

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

27 Mayıs 1960 sabaha karşı saat 4'te radyoda Kurmay Albay Alparslan Türkeş TSK olarak yönetime el koyduklarını belirtti ve askeri darbenin sebeplerini bir radyo bildirisi ile halka duyurdu. TSK'nın 27 Mayıs 1960 günü darbe açıklaması yaptığı sırada Eskişehir'de bulunan Adnan Menderes, beraberindeki siyasilerle birlikte Kütahya'da tutuklanarak Ankara'ya getirildi. Ankara'da bir süre tutulan Menderes, sonra Yassıada'ya yargılanmak üzere gönderildi.

6

Yassıada'da idam kararı

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

27 Mayıs darbesini yapan cuntacıların özel olarak kurdukları mahkeme olan Yüksek Adalet Divanı, 9 ay 27 gün boyunca Menderes ve beraberindeki siyasetçileri yargıladı. Yargılama süreci sonunda 14 kişinin idamına, 31 kişinin de ömür boyu hapse mahkum edilmesine karar verildi. Ancak, Cemal Gürsel başkanlığındaki Milli Birlik Komitesi; Celal Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu dışındakilerin idam cezasını affetti. Celal Bayar'ın cezası yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrildi. Geri kalan 418 sanığa ise 6 ay ile 20 yıl arasında değişen hapis cezaları veya beraat kararı verildi.

7

13 ayrı dava

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

Menderes, 13 ayrı davadan yargılandı ve Bebek Davası dışındaki bütün davalardan suçlu bulundu.

8

İdam edildi

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

Menderes hakkında karar, Milli Birlik Komitesince onaylanınca, 17 Eylül 1961'de İmralı Adası'nda idam edildi...

9

Naaşı 29 yıl sonra İstanbul'a getirildi

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

29 yıl sonra ise bir kararla 17 Eylül 1990 yılında naaşları Cumhurbaşkanı ve devlet erkanın katıldığı bir törenle İmralı'dan alınarak, İstanbul'da Adnan Menderes Bulvarı Topkapı çıkışında yapılan Anıt Mezara nakledildi.

10

Saygıyla anıyoruz...

Cuntacıların Kurduğu Mahkemede İdamına Karar Verildi! İşte Adnan Menderes'in Ölüme Uzanan Yolculuğu

Merhum Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ı saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.

YORUMLAR

    Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.